Czym są strefy Ex – i dlaczego to takie istotne?
W zakładach przemysłowych, gdzie występują palne gazy, pary, pyły lub mgły, może dojść do wybuchu – jeśli pojawi się jednocześnie odpowiednie stężenie substancji, tlen i źródło zapłonu. Tego typu obszary określa się mianem stref zagrożonych wybuchem, czyli stref Ex (od ang. „explosive”).
W takich warunkach stosuje się wyłącznie urządzenia elektryczne i elektroniczne, które zostały zaprojektowane, przetestowane i certyfikowane zgodnie z rygorystycznymi normami bezpieczeństwa. Dotyczy to również łączności głosowej – dlatego przemysłowe systemy dyspozytorsko–rozgłoszeniowe muszą być zbudowane z odpowiednich komponentów końcowych.
Ale jak właściwie rozpoznać, czy dany interkom rzeczywiście nadaje się do strefy Ex? Co powinno się znaleźć w jego dokumentacji, na obudowie i w opisie technicznym?
Oznaczenia ATEX – pierwsze, na co warto spojrzeć
Podstawowym dokumentem dopuszczającym urządzenia do pracy w strefach zagrożonych wybuchem jest dyrektywa ATEX 2014/34/UE. Jeśli interkom ma być stosowany w takich warunkach, musi posiadać oznaczenie ATEX, a także:
• odpowiedni numer certyfikatu wydany przez notyfikowaną jednostkę (np. PTB, TÜV, DEKRA),
• znak Ex,
• klasyfikację strefy, w której może pracować (np. II 2G, II 2D),
• określenie poziomu ochrony i rodzaju atmosfery (gazowa, pyłowa).
Przykład oznaczenia:
II 2G Ex db eb ib IIC T4
II 3D Ex tc IIIB T135°C
To informacja, że urządzenie nadaje się do strefy 1 (gazy) i strefy 22 (pyły), a jego konstrukcja chroni przed zapłonem w przypadku uszkodzenia lub awarii.
Certyfikaty IECEx – potwierdzenie zgodności międzynarodowej
Obok ATEX, wiele urządzeń posiada także certyfikat IECEx, czyli międzynarodowy system zgodności z normami IEC dla atmosfer wybuchowych. Choć nie jest on obowiązkowy w Unii Europejskiej, bywa wymagany przez duże koncerny przemysłowe lub w projektach eksportowych.
Jeśli urządzenie posiada certyfikat IECEx, oznacza to, że jego konstrukcja została przebadana zgodnie z globalnymi standardami, co dodatkowo potwierdza jego przydatność w środowisku Ex.
Obudowa interkomu – materiały, szczelność i konstrukcja
Sam certyfikat to nie wszystko. Równie istotna jest konstrukcja fizyczna urządzenia. W praktyce oznacza to:
• obudowę pyłoszczelną i wodoodporną – zazwyczaj min. IP65 lub IP66,
• wykonanie z materiałów nieiskrzących i odpornych na korozję,
• metalizację wnętrza (dla ochrony przed zakłóceniami EMC),
• elementy uszczelnione i zabezpieczone przed przegrzaniem.
W interkomach stosowanych w strefach Ex często spotykane są:
• przewodzący poliamid jako główny materiał obudowy,
• ciśnieniowa kapsuła (Ex db),
• optoizolowane przyciski (brak styków mechanicznych),
• możliwość pracy w szerokim zakresie temperatur.
Czy dokumentacja potwierdza zgodność?
Wszystkie informacje na temat dopuszczenia urządzenia do pracy w strefach Ex powinny znaleźć się w jego dokumentacji technicznej. Ważne elementy to:
• deklaracja zgodności (ATEX Declaration of Conformity),
• opis klasyfikacji stref i warunków pracy,
• lista norm EN lub IEC, według których przeprowadzono badania,
• instrukcja montażu i eksploatacji w środowisku Ex.
Jeśli brakuje takich danych, warto zachować ostrożność – wiele urządzeń reklamowanych jako „do stref Ex” w rzeczywistości nie spełnia formalnych wymogów.
Typowe błędy przy ocenie zgodności interkomu z Ex
• Zakładanie, że „skoro urządzenie jest szczelne, to się nadaje”.
• Brak oznaczenia ATEX – np. tylko IP lub tylko „wzmocniona obudowa”.
• Mylenie certyfikatu produktu z certyfikatem producenta.
• Używanie urządzeń Ex tylko w jednym zakresie (np. 2G), mimo że zakład posiada strefy 1 i 21.
Potrzebujesz interkomów do stref Ex z pełną zgodnością?
Dostarczamy urządzenia z certyfikatami ATEX i IECEx, które spełniają wszystkie wymogi prawne i techniczne dla pracy w strefach zagrożonych wybuchem. Oferujemy dokumentację, doradztwo projektowe i pomoc w doborze rozwiązań zgodnych z obowiązującymi normami.